SLT — laserowe leczenie jaskry, które może zastąpić lub uzupełnić krople

Jaskra to jedna z głównych przyczyn nieodwracalnej utraty wzroku, a jej podstępność polega na tym, że przez długi czas nie daje żadnych objawów. Kluczem do zatrzymania choroby jest obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego. Przez lata jedynym pierwszym krokiem były krople, ale dziś równorzędną — a często wygodniejszą — opcją jest zabieg laserowy SLT (selektywna trabekuloplastyka laserowa).

Na czym polega SLT?

Ciecz wodnista nieustannie wypełnia wnętrze oka i musi z niego swobodnie odpływać. W jaskrze odpływ przez tzw. kąt przesączania (beleczkowanie) jest utrudniony, przez co ciśnienie w oku rośnie i uszkadza nerw wzrokowy.

SLT wykorzystuje delikatne impulsy lasera, które precyzyjnie pobudzają komórki w utkaniu beleczkowym, poprawiając naturalny odpływ cieczy. Słowo „selektywna” jest tu kluczowe: laser działa wybiórczo tylko na określone komórki, nie uszkadzając otaczającej tkanki. Dzięki temu zabieg jest bezpieczny i w razie potrzeby można go powtórzyć.

Jak wygląda zabieg?

SLT to procedura ambulatoryjna, wykonywana w gabinecie, bez konieczności pobytu w klinice:

• oko znieczula się kroplami — zabieg jest bezbolesny,
• lekarz przykłada specjalną soczewkę i wykonuje serię impulsów laserowych przez kąt przesączania,
• całość trwa zwykle kilka–kilkanaście minut,
• po krótkiej obserwacji pacjent wraca do domu i do codziennych zajęć.

Efekt obniżenia ciśnienia rozwija się stopniowo, w ciągu kilku tygodni. Bywa, że potrzebne są pomiary kontrolne, by ocenić odpowiedź na leczenie.

Największe zalety SLT

Mniej kropli albo brak kropli. U wielu pacjentów SLT pozwala odstawić krople przeciwjaskrowe lub ograniczyć ich liczbę. To ogromne ułatwienie dla osób, które zapominają o zakraplaniu, źle znoszą konserwanty albo stosują kilka preparatów naraz.

Rozwiązuje problem systematyczności. Skuteczność kropli zależy od codziennego, regularnego stosowania — a z tym w praktyce bywa różnie. SLT działa niezależnie od pamięci pacjenta.

Bezpieczeństwo i powtarzalność. Zabieg nie uszkadza tkanki, nie pozostawia blizn i można go w razie potrzeby powtórzyć po latach.

Może być pierwszym wyborem. SLT nie musi być „ostatnią deską ratunku” — coraz częściej proponuje się go już na starcie leczenia, zamiast rozpoczynać od kropli.

SLT jako leczenie pierwszego rzutu — co mówią badania?

Jeszcze niedawno SLT traktowano jako opcję dla pacjentów, u których krople zawodziły. Zmieniło to duże, wieloośrodkowe badanie kliniczne LiGHT (Laser in Glaucoma and Ocular Hypertension), opublikowane w prestiżowym czasopiśmie „The Lancet” w 2019 roku. Objęło ono 718 pacjentów z jaskrą otwartego kąta lub nadciśnieniem ocznym, których losowo przydzielono do leczenia rozpoczynanego albo od SLT, albo od kropli.

Wyniki przemówiły na korzyść lasera:

• po 3 latach aż 74,2% oczu leczonych najpierw SLT utrzymywało docelowe ciśnienie bez potrzeby stosowania kropli,
• w grupie SLT rzadziej konieczna była operacja przeciwjaskrowa, a działania niepożądane były bardzo rzadkie.

Obserwację przedłużono do 6 lat (publikacja w „Ophthalmology”, 2023). Potwierdziła ona trwałość efektu i dodatkowo wykazała, że rozpoczęcie leczenia od SLT wiązało się z wolniejszym postępem choroby (progresja u 19,6% oczu wobec 26,8% w grupie kropli) oraz mniejszą liczbą operacji przeciwjaskrowych (13 wobec 32 oczu). Na tej podstawie SLT jest dziś rekomendowany jako leczenie pierwszego rzutu, przed kroplami.

SLT a krople — mniej efektów ubocznych

Krople przeciwjaskrowe są skuteczne, ale stosowane latami bywają obciążające. Zawarte w nich substancje czynne i konserwanty (najczęściej chlorek benzalkonium) mogą prowadzić do przewlekłego podrażnienia i zaczerwienienia oczu, zespołu suchego oka, alergii oraz uszkodzenia powierzchni oka. Niektóre leki dają też objawy ogólne — zależnie od grupy m.in. zwolnienie tętna, spadek ciśnienia czy zaostrzenie astmy.

SLT działa miejscowo, jednorazowo i nie obciąża organizmu farmakologicznie — dlatego w badaniu LiGHT odsetek działań niepożądanych był bardzo niski. Dla pacjenta oznacza to nie tylko wygodę, ale i mniejsze ryzyko powikłań wynikających z wieloletniej terapii kroplowej.

Dla kogo jest SLT?

Zabieg rozważa się m.in. u pacjentów:

• z jaskrą otwartego kąta lub nadciśnieniem ocznym,
• którzy chcą ograniczyć lub odstawić krople,
• źle tolerujących leki przeciwjaskrowe (podrażnienie, alergia, konserwanty),
• u których krople nie zapewniają wystarczającej kontroli ciśnienia,
• mających trudność z regularnym, prawidłowym zakraplaniem.

O kwalifikacji decyduje badanie okulistyczne z oceną kąta przesączania, ciśnienia i stanu nerwu wzrokowego. SLT nie jest odpowiedni dla każdego typu jaskry — dlatego decyzję podejmuje lekarz po diagnostyce.

Ważne: SLT nie cofa uszkodzeń

Trzeba jasno powiedzieć: laser obniża ciśnienie i zatrzymuje postęp choroby, ale nie odwraca uszkodzeń nerwu wzrokowego, które już powstały. Dlatego w jaskrze tak istotne jest wczesne wykrycie i regularna kontrola — utracone pole widzenia nie wraca. To kolejny argument za profilaktycznymi badaniami wzroku, zwłaszcza po 40. roku życia i przy jaskrze w rodzinie.

SLT w Okumed

W naszej klinice w Gdyni dysponujemy gabinetem laseroterapii, w którym wykonujemy SLT oraz inne zabiegi laserowe (m.in. irydotomię w jaskrze, kapsulotomię w zaćmie wtórnej, laserowe leczenie siatkówki). Zabieg poprzedzamy pełną diagnostyką jaskrową, aby ocenić, czy w danym przypadku SLT będzie skuteczny i bezpieczny.

Umów konsultację jaskrową w Okumed — ul. Świętojańska 135/2, Gdynia, tel. +48 882 650 299 lub przez ZnanyLekarz.

---

Źródła: Gazzard G. i wsp. Selective laser trabeculoplasty versus eye drops for first-line treatment of ocular hypertension and glaucoma (LiGHT): a multicentre randomised controlled trial. The Lancet, 2019. Gazzard G. i wsp. Laser in Glaucoma and Ocular Hypertension (LiGHT) Trial: Six-Year Results. Ophthalmology, 2023.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.