Dlaczego przy każdej operacji musi być rozważona soczewka toryczna?

„Mam mały astygmatyzm w okularach, więc soczewka toryczna nie jest mi potrzebna” — to jeden z najczęstszych błędnych wniosków przed operacją zaćmy. Paradoksalnie u części pacjentów astygmatyzm po zabiegu może być większy niż przed nim — jeśli przed operacją nie zmierzono dokładnie, skąd ten astygmatyzm pochodzi. Wyjaśniamy, dlaczego tak się dzieje.

Astygmatyzm nie jest jeden — ma dwa źródła

Astygmatyzm to wada, w której oko nie skupia światła w jednym punkcie, bo jego układ optyczny nie jest idealnie symetryczny. Obraz staje się rozmyty lub zniekształcony niezależnie od odległości. Co istotne, na całkowity astygmatyzm oka składają się dwa elementy:

Astygmatyzm rogówkowy — wynika z nierównomiernej krzywizny rogówki, która zamiast kształtu wycinka kuli przypomina wycinek piłki do rugby. To składowa trwała: nie znika po operacji zaćmy.

Astygmatyzm soczewkowy (wewnętrzny) — pochodzi z naturalnej soczewki oka: jej kształtu, ustawienia, a z wiekiem także nierównomiernych zmętnień zaćmowych.

Okulary i wynik badania refrakcji korygują sumę obu składowych. I tu zaczyna się problem.

Soczewka potrafi maskować astygmatyzm rogówki

U wielu osób astygmatyzm soczewkowy ma oś przeciwną do rogówkowego — składowe częściowo znoszą się nawzajem. Pacjent może mieć astygmatyzm rogówkowy np. 2,0 dioptrii, ale w okularach nosi korekcję cylindryczną zaledwie 0,5 dioptrii, bo resztę „naprawia” jego własna soczewka.

Podczas operacji zaćmy naturalna soczewka zostaje usunięta — a wraz z nią cała składowa soczewkowa, także ta korzystna. Pozostaje czysty astygmatyzm rogówkowy. Jeśli wszczepimy standardową (nietoryczną) soczewkę, pacjent z „małym astygmatyzmem 0,5 dioptrii” budzi się po zabiegu z astygmatyzmem 2,0 dioptrii — czterokrotnie większym niż przed operacją. Zaćma znika, a widzenie bez okularów potrafi rozczarować.

Wniosek: liczy się rogówka, nie okulary

O tym, czy potrzebna jest soczewka toryczna, nie decyduje recepta okularowa, lecz pomiar samej rogówki. Dlatego przed kwalifikacją do zabiegu niezbędne są:

• keratometria i biometria optyczna — pomiar krzywizny rogówki i parametrów oka,
• topografia rogówki — mapa jej kształtu, wykrywająca także astygmatyzm nieregularny,
• analiza aberracji — ocena, jak rzeczywiście zachowuje się układ optyczny oka.

Na tej podstawie wiadomo, jaka część astygmatyzmu zostanie po usunięciu soczewki — i czy warto skorygować ją soczewką toryczną.

Jak działa soczewka toryczna?

Soczewka toryczna ma różną moc w dwóch prostopadłych osiach — jak szkło cylindryczne w okularach, tyle że wszczepione na stałe do wnętrza oka. Podczas zabiegu chirurg ustawia ją precyzyjnie w wyliczonej osi. Prawidłowo dobrana i ustawiona soczewka toryczna neutralizuje astygmatyzm rogówkowy, dając ostre widzenie bez cylindrów w okularach.

Wersje toryczne istnieją dla każdego typu soczewki — jednoogniskowej, EDOF i trójogniskowej — więc korekcja astygmatyzmu nie wyklucza jednoczesnego uwolnienia się od okularów do czytania.

Jak to wygląda w Okumed?

W naszej klinice w Gdyni każdy pacjent kwalifikowany do operacji zaćmy lub RLE ma wykonywaną pełną diagnostykę rogówki i biometrię. Konsultacja z doboru implantu uwzględnia obie składowe astygmatyzmu i aberracje oka — tak, aby decyzja o soczewce torycznej była oparta na pomiarach, a nie na recepcie okularowej sprzed lat.

Umów konsultację kwalifikacyjną w Okumed — ul. Świętojańska 135/2, Gdynia, tel. +48 882 650 299 lub przez ZnanyLekarz.